RİZE DEFİNE YERLERİ

Aşağı tuna ve karpatlara kadar doğu avrupa’ya hakim olan sakalar m.ö. 680 yılında kendilerine itaat etmeyen son kimmerler’i de yenerek azerbaycan ve gürcistan’a yayıldılar. saka kralı madova’nın m.ö. 626’da medler’ce hile ile öldürülmesi üzerine heredot’un andığı “asya’da 28 yıl süren sakaların hakimiyetleri” sona erdi.

RİZE DEFİNE YERLERİ

saka göçleri sırasında, aşağı çoruh ve rize-batum arasına “kalaç” adlı bir türk boyu yerleşmiştir. bu boyun yerleştiği bölgeye, m.s. 150 yıllarında yazılan ptolemeus’un coğrafyasında kalarzen, gürcü kaynaklarda ise klarc-et (=klarç yurdu) denmektedir. batom-rize arasında güneyden karadeniz’e esen sıcak rüzgarlar hala “kalaş yeli” olarak anılmaktadır. ayrıca rize yöresindeki türkmen/oğuz topluluğu içinde yer alan askur boyunun rize’nin doğusundaki askoroz çayı diye bilinen çaya adını vermiş olması gerektir. yine sakaların horosan kolunun gelen arşaklar ve balkarlar bayburt çevresi çoruh vadisi boyunca yerleşmişlerdir. bu yüzden bayburt ve i̇spir’in kuzeyindeki sıra dağlara günümüze kadar ve hece kaymasıyla “balkal” ve buradan güneye doğru esen yağmur getiren rüzgara da “balkal yeli” denile gelmektedir. rize’de hemşinlilerin en güzel yaylaları baykal dağlarındadır.define işaretleri medeniyetlere göre aranmalıdır.
rize adının, m.ö. 7. yüzyılda başlayan kolonizasyon döneminde, yörede bol pirinç yetiştirilmesinden ötürü kent yakınlarından geçen çaya verilen “rhizios” veya sonraki dönemlerde verilen “rhizaion” dan geldiği söylenmektedir.rize define işaretleri anlamları farklıdır.

m.ö. 2. bin başlarında tarım ve hayvancılıkla uğraşan kimi toplulukların yaşadığı tahmin edilen rize ve çevresinin yazılı tarih dönemi, m.ö. 7. yüzyılda miletli denizcilerin yaptıkları seferlerle başlamaktadır. bu dönemde miletliler doğu karadeniz kıyılarında ticari yerleşimler kurmuşlardır. daha sonra kimmer, med ve pers akınlarına uğrayan yöreyi mö. 180’de kral pharnakes, m.ö. 1. yüzyılda da partlar ele geçirmiş olup, yöre m.s. 10 yılında roma egemenliğine girmiştir. m.s. 4. yüzyıldan başlayarak sasani ve bizans arasında sürekli el değiştirmiş, 1071 malazgirt savaşı’ndan sonra türklerin eline geçmiş, ancak selçukluların batıya yönelmesiyle tekrar bizans egemenliğine girmiştir. rize’nin bir kısmı 1461’de diğer yöreleri de 1509’da osmanlı topraklarına katılmıştır. rize, cumhuriyetin ilanından sonra, 1924 yılında il olmuştur.rize ili ve çevresinin bilinen ilk hakim ahalisi, bitişken dilli ve asya kökenli kavimlerdir. bunlar rize ve çevresinde tarım ve hayvancılıkla geçinen yerleşik topluluklarıdır. bu topluluklardan “kulku-kulkha”ların adına, erzurum yöresini kendi ülkesinin topraklarına katan urartu kralı ii. sardur (m.ö. 765-735) ‘un çıldır gölünün güneyinde taşköprü köyünün üstündeki kayalıklara kazdırdığı çivi yazılı kitabede rastlanmıştır.

m.ö. 2000’lerde kafkas dağları ile karadeniz’in kuzeyinde yaşayan kimmerler’in ülkesi, m.ö. 720 yıllarında sakalar tarafından işgal edildi. kimmerler’in azak denizi ile kafkaslar arasında yaşayan kolu, sakalar’ın baskısı ile m.ö. 714 yıllarında yurtlarını bırakarak aras ve çoruh nehri boylarınca yayıldılar. kimmerler’in bu ilk göçleri, en eski destani gürcistan tarihi olan “kartlis-çkhovrebe”da kartli (gürcistan) ve komşularını esarete aldıkları ilk seferi diye anılmaktadır. daha sonraları kızılırmak ve adana bölgesine kadar hakim olan kimmerler’den, trabzon-bayburt arasındaki kemer dağı, rize çayeli i̇lçesi çıkışındaki kemer köyü, kızılırmak boyundaki gemerek ile kars’ın doğusunda yer alan ümrü gibi coğrafya adları günümüze kadar gelmiştir.

Leave a Reply