SAMSUN DEFİNE YERLERİ

Samsun ilimiz karadeniz veya deniz kenarına yakın olduğundan, eşkıyalar tarafından fazlaca kullanılmış bir bölgedir. ayrıca iklimi en çok güzel olmasından dolayı birçok medeniyetler, samsun’da yaşamıştır samsun’un taşı toprağı altın desek yeridir. ancak define işaretleri ve arkeologların çalışması kesinlikle medeniyetlerden gelmektedir sizler de burada medeniyetleri okursanız hangi medeniyetten hangi işaretler kaldığının sitemizde bulabileceksiniz.

samsun define bölgeleri

Kökenbili katalan atlası’nda sinuso ismiyle samsun’un da gösterildiği kısım.
Şehir, strabon’un aktardığına göre hititler döneminde eneti adını taşımaktaydı. Mö yaklaşık 670 yılında ise miletlilerin geldiği bölgeye peiraieus adı verilmiştir. Yapılan arkeolojik kazılarda bu döneme ait bir tarafında puhu bir tarafında da peiraieus yazısı bulunan sikkeler bulunmuştur. Daha sonraları ne koşullarda olduğu bilinmemekle birlikte şehir αμισός (αμισος) yani amisos adını almıştır.[bu ismin grekçeden geldiği ileri sürülse de kelimenin aslının anadolu menşeli palaca olduğu ve hamis (ya da hamist) kökenine dayandığı düşünülmektedir.Pontus krallığı döneminde ismini koruyan şehir romalılar tarafından missos[ (kimi kaynaklarda gnaeus pompeius magnus tarafından pompeiopolis adı verildiği de savunulmaktadır, bizans i̇mparatorluğu tarafından aminsos olarak adlandırılsa da amisos adı yaygın olarak kullanılmaya devam etmiştir.Grekçede omega yerine omikron ile yazılan şehrin ismi iki harf arasındaki benzerlikler nedeniyle latin alfabesine çeviride amisus şeklinde de okunabildiğinden dönemin roma kaynaklarında hem amisos hem de amisus şeklinde kullanımlara rastlanmaktadır.

1100’lü yılların ilk çeyreğinde melik gazi tarafından amisos’un yanına yeni bir şehir kurulmuş ve türk akıncıları yeni kurulan kente kendi aralarında “Amisos’un yanındaki şehir” anlamına gelen i̇samisos adını vermişlerdir1200’lü yılların ilk çeyreğinde cenevizlilerinyerleştiği amisos’un ismi tekrar değişmiş ve çeşitli kaynaklara göre amisum, i̇s amisum, simisso, sinuso ya da semiso isimlerinden birini almıştır. Aynı dönemlerde şehrin ismi türkler tarafındanlinde yazılmaya ve samisun şeklinde söylenmeye başlamıştır. İbn bîbî’nin el-evâmirü’l-alâiyye fi’l-umûri’l-alâiyye’sinde, kerimüddin mahmud-i aksarayî’nin kaleme aldığı müsâmeretü’l-ahbâr’da ve erken dönem osmanlı tarihçilerinden şükrullâh’ın behcetü’t tevârîh[38] ile tevki’i mehmet paşa’nın risale-i selatini osmaniyye adlı eserlerinde kentin ismi samisun şeklinde geçmektedir.Orta taş devrinde (mezolitik. M.Ö 10000-5000) insanların tekkeköyde bulunan sığınaklarda yaşadıkları ve bölgenin en eski yerleşimcileri oldukları bilinmektedir. Yine cilalı taş devri (neolitik. Mö. 5000-4000) ile bakır-tunç devrinde (kalkolitik. M.Ö.4000-1700) insanların samsun merkez dündar tepe kavak kalenderoğlu ve bafra i̇kiztepe de sürekli iskan oluşturarak yaşamlarını devam ettirdikleri yapılan arkeolojik kazılardan anlaşılmaktadır.

Samsun i̇li sınırları içerisinde devlet kurarak yaşayan en eski topluluk

gaşkalar’dır. Bu medeniyette gasgaslar da denilmektedir. (m.Ö.5000-3500) bilinen bu ilk medeniyeti takiben bütün kuzey anadolu’ya hakim olan paflagonlar kızılırmak havzasında yaşamışlardır. (m.Ö. 3000-1100) hititler (m.Ö. 2000-1200) frigyalılar (m.Ö. 1182-m.Ö. 676) kimmerler (m.Ö. 676) lidyalılar (m.Ö. 1200-547 bugün kara samsun adıyla isimlendirilen yere enete adında bir site kurdular) miletliler (i̇yonya) (m.Ö.2000- m.Ö.400) egeden karadeniz yoluyla enete’ye yerleşerek “amisus” veya “amisos” ismini verdiler. Perslerin (m.Ö.550-330) lidya kralı krezus’u yenmeleri sonunda m.Ö. 546 amisos pers i̇mparatorluğunun eline geçti. M.Ö. 331 yılında büyük i̇skenderin persleri yenmesi sonucu makedonya i̇mparatorluğu eline geçen amisos i̇skenderin ölümüyle pers kökenli kont krallığı (m.Ö. 255-63) kuruldu. Amisos kont krallığının başkenti oldu.

Daha sonra m.Ö. 1. Yy da roma i̇mparatorluğu hakimiyetine giren amisos m.S. 385 yılında roma i̇mparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla bizans i̇mparatorluğu’nun sınırları içerisinde kaldı. Amisos m.S 860 yılında abbasiler zamanında halife mutassım’ın emriyle malatyalı korkunç ömer komutasındaki kuvvetler tarafından ele geçirilmiş ise de bizaslılar tarafından tekrar geri alınmıştır. Türklerin anadolu’ya girmesiyle birlikte 1. Türkler birlikleri zamanında danişmentliler tarafından samsun kuşatılmış ise de alınamamıştır. Anadolu selçukluları zamanında samsun’un müslüman yerleşim yerleri 1.185 yılında anadolu selçuklu hakimiyetine geçmiştir. İlk defa amisos ismi selçuklular tarafından samsun olarak değiştirilerek kullanılmaya başlanılmıştır. Haçlı seferleri sonrası başkent trabzon olmak üzere trabzon rum i̇mparatorluğu rum i̇mparatorluğu egemenliğine giren samsun cenevizlilerin karadeniz’de ticareti ellerine geçirmeleri sonucunda 100 yıl kadar burada yaşamışlardır. Bu tarihlerde türklerin yaşadığı samsun’a “ müslüman samsun” 3 km. Mesafede bulunan cenevizlileri ticaret sitesine de “gavur samsun” denilmiştir.

1.071 yılında malazgirt savaşı’ndan sonra danişmentliler tarafından alınamayan samsun’un deniz kıyısında bir kale kurarak müslüman samsun’u oluşturduktan sonra 1.243 kösedağ savaşı sonrası trabzon rum i̇mparatorluğu egemenliğine girmiş ise de 1.296 yılında tekrar anadolu türklerinin eline geçmiş ve 1.389 yılında da yıldırım beyazıt zamanında osmanlı topraklarına katılmıştır. Anadolu selçuklu devleti çökerken canik beyliğine de başkentlik yapmıştır.

Leave a Reply